2.3. Nicolaas van Oresme
(1320 - 1382)

Nicolaas van Oresme Nicolaas van Oresme is een ondergewaardeerde voorloper van de wetenschappelijke revolutie. Nicolaas was een middeleeuwse geleerde aan de Universiteit van Parijs. Hij was sterk gekant tegen astrologie en bijgeloof, was het op belangrijke punten oneens met Aristoteles en maakte zich sterk voor wiskundig en waarneembaar bewijs. Hij wordt een van de meest originele denkers van de middeleeuwen genoemd, en ontwikkelde methodes die later gebruikt en ontwikkeld werden door Descartes, Galileo en anderen.

Dan Graves zei: "De moderne wetenschap ontstond niet volledig volgroeid uit de gedachten van Zeus-achtige scheppers; het waren de Godvrezende wetenschappers, zoals Oresme, die de tafel voor hen dekten." De Nicolaas van Oresme website stelt dat "in de middeleeuwse gedachte op alle dingen werd vooruitgelopen" en noemt dan talrijke "moderne" ideeën, van informatietheorie tot muziek en psychologie, die geworteld zijn in de middeleeuwse geleerdheid. De site noemt Oresme ook wel de "Einstein van de 14e eeuw" en beschrijft zijn "spectaculaire" ontdekkingen die voor de leek "ongelooflijk" lijken - dat zijn dan waarschijnlijk de leken die denken dat middeleeuwse geleerden alleen maar debatteerden over de vraag hoeveel engelen er op een speldenknop kunnen staan of hoever je zou moeten reizen om van de rand van de platte aarde af te vallen.

In zijn uitstekende artikel over Oresme (dat we de lezer kunnen aanbevelen voor verdere informatie), geeft Dan Graves een opsomming van zijn originele ideeën die later, in de wetenschappelijke revolutie, vruchten zouden afwerpen:

  • Het heelal lijkt op een klok die door God is opgewonden.
  • Alle materie, zelfs die van andere planeten, is soortgelijk.
  • Als een object binnen in de aarde zou vallen, zou het rond het centrum oscilleren.
  • De snelheid van een vallend lichaam is proportioneel aan de tijd, niet aan afstand.
  • Astrologie is wetenschappelijk onjuist.
  • Een systeem met de zon als middelpunt zou eenvoudiger zijn dan een systeem met de aarde als middelpunt.
  • Algebraïsche en geometrische ideeën kunnen in grafieken worden uitgezet.

Oresme geloofde enkele dingen die volgens de standaarden van vandaag de dag als absurd zouden worden beschouwd, maar voor iemand in de 14e eeuw waren deze ideeën opmerkelijk. Graves zegt dat Galileo - zonder de bron te vermelden - van Oresme leende en dat Descartes enkele van zijn ideeën aangaande de analytische geometrie aan Oresme zou hebben ontleend.

Zou een dergelijk origineel, praktisch, wetenschappelijk, kennisgericht denken werkelijk kunnen voortkomen uit het brein van een creationist? Oresme toont aan dat we deze vraag bevestigend kunnen beantwoorden. Hij trok de waarheid van de Schrift nooit in twijfel. Hij had een grotere nederigheid en een groter wantrouwen in de menselijke kennis dan de meeste seculiere wetenschappers van vandaag de dag. Dan Graves eindigt met de opmerking dat Oresme het volgende zei: "Ik weet echt niets behalve dat ik niets weet" (en alleen zijn kennis van het geloof was hierop een uitzondering).

Volgende pagina


De belangrijkste informatie over Nicolaas van Oresme en links naar meer informatie kunnen gevonden worden op de History of Mathematics website van de Universiteit van St. Andrews.

Gedetailleerder informatie is te vinden op de Nicolaas van Oresme website, inclusief een tijdbalk van zijn leven en selecties uit het boek "Nicole Oresme and the Spring of of Modern Age" van Ulrich Taschow.